Bayesian w porcie Milazzo na Sycylii, 8 sierpnia 2024 r. – jedenaście dni przed zatonięciem.
Ponad dwa lata po zatonięciu Bayesiana mamy dwie zupełnie różne odpowiedzi na pytanie „dlaczego?”. Brytyjscy badacze wypadków wskazują na stateczność jachtu z gigantycznym masztem. Włoscy biegli prokuratury twierdzą coś odwrotnego: jacht był dobrze zbudowany, a zawiodła załoga.
Przypomnienie: noc w Porticello
19 sierpnia 2024 r., około 4 rano, 56-metrowy slup Bayesian stał na kotwicy pod Porticello, kilka kilometrów od Palermo. Na pokładzie było 12 gości i 10 osób załogi. Nad zatoką przeszła gwałtowna burza – jacht przewrócił się na burtę i w kilkanaście minut zatonął. Zginęło siedem osób, w tym brytyjski przedsiębiorca Mike Lynch i jego córka Hannah. Pisałem o tym kilka dni po tragedii: Trąba wodna zatopiła superjacht Bayesian.
Wybrzeże pod Palermo widziane ze wzgórza Solunto. Porticello, przy którym Bayesian stał tej nocy na kotwicy, leży tuż u jego podnóża.
Latem 2025 r. wrak podniesiono z dna i przewieziono do portu Termini Imerese, gdzie od tamtej pory jest badany.
Maszt, który był rekordem świata
Żeby zrozumieć ten spór, trzeba zacząć od masztu. Bayesian (wcześniej „Salute”) zszedł na wodę w 2008 r. ze stoczni Perini Navi i miał najwyższy aluminiowy maszt na świecie – około 72–75 m, zależnie od tego, skąd się mierzy, i prawie 2900 m² żagla. Siostrzane jednostki tej serii były keczami z dwoma niższymi masztami.
Taki maszt trzeba czymś zrównoważyć. Bayesian miał podnoszony kil (miecz) o masie około 60 ton. Opuszczony dawał zanurzenie 9,8 m, a podniesiony – tylko 4,05 m. Kil podnosi się m.in. po to, żeby wejść na płytsze kotwicowisko. Tej nocy w Porticello kil był podniesiony.
Bayesian pod pełnymi żaglami – kolejne zdjęcia przewiniesz strzałką (Instagram: @the_memories_of_a_traveler).
Wersja brytyjska: MAIB
Bayesian pływał pod brytyjską banderą, więc wypadek bada brytyjska komisja MAIB (Marine Accident Investigation Branch). W raporcie wstępnym z maja 2025 r. wyliczyła, że przy podniesionym kilu i zrzuconych żaglach wiatr powyżej 63,4 węzła w burtę wystarczał, by przewrócić jacht, a po przechyle większym niż ok. 70° nie było już powrotu. Według MAIB tej nocy wiatr nagle przekroczył 70 węzłów, a Bayesian położył się na burtę w mniej niż 15 sekund.
Najważniejsze: tej słabości nie było w dokumentacji stateczności na pokładzie, więc armator i załoga mogli o niej nie wiedzieć. MAIB nie ocenia winy – jej celem są zalecenia bezpieczeństwa. Raport końcowy wciąż nie został opublikowany.
Wersja włoska: biegli prokuratury
Zupełnie inaczej widzą to biegli prokuratury w Termini Imerese – trzech inżynierów okrętowych z uczelni w Mesynie, Neapolu i Trieście, wspieranych m.in. przez oficera straży przybrzeżnej i meteorologa. Według włoskich mediów (La Repubblica, 13 listopada 2026) w raporcie, który ma trafić do prokuratury do końca listopada, piszą, że:
- Bayesian był dobrze zbudowanym jachtem bez wad konstrukcyjnych i wytrzymałby taką pogodę,
- burza była niewiele więcej niż szkwałem poprzedzającym front i dało się nad nią zapanować,
- kluczowy był nieopuszczony kil – z kilem w dole jacht znacznie lepiej równoważyłby maszt,
- zawiodła reakcja załogi: niedocenienie zagrożenia i spóźnione działanie przy pogarszającej się pogodzie.
Prokuratura prowadzi postępowanie wobec trzech osób: kapitana Jamesa Cutfielda, starszego mechanika Tima Parkera Eatona oraz Matthew Griffithsa, który miał tej nocy wachtę. Według prokuratury wachtowy nie miał kwalifikacji do pełnienia wachty przy takim ostrzeżeniu pogodowym, a mechanik nie zabezpieczył przedziałów maszynowni. Zawiadomienie o zakończeniu śledztwa ma zostać wydane jeszcze przed świętami.
Biegli porównali też zachowanie załogi z jachtem Sir Robert Baden Powell – mniejszym, lżejszym żaglowcem, który stał w tej samej zatoce i przetrwał burzę bez szkód.
Dwie wersje w skrócie
| MAIB (Wielka Brytania) | Biegli prokuratury (Włochy) | |
|---|---|---|
| Jacht | podatny na przewrócenie przy podniesionym kilu, czego nie było w dokumentacji | dobrze zbudowany, bez wad konstrukcyjnych |
| Pogoda | ekstremalny podmuch powyżej 70 węzłów | szkwał, nad którym dało się zapanować |
| Kil | podniesiony – stąd mały zapas stateczności | nieopuszczony – zaniedbanie załogi |
| Charakter | badanie bezpieczeństwa, nie szuka winnych | śledztwo karne wobec trzech członków załogi |
Ciekawe, że w jednym punkcie obie strony się zgadzają: tej nocy kil był podniesiony. Różnią się tym, czy to wina konstrukcji, która przy podniesionym kilu była za mało stateczna, czy załogi, która go nie opuściła.
Co z tego wynika dla nas, żeglarzy
Nasze jachty są dziesięć razy mniejsze, ale lekcje są uniwersalne – zwłaszcza na kotwicy, w nocy, przy zapowiedzi burzy:
- Miecz lub kil podnoszony – w dół, jeśli tylko pozwala głębokość. Na jachcie mieczowym to często najprostszy sposób na zwiększenie stateczności.
- Prawdziwa wachta kotwiczna przy ostrzeżeniu burzowym – ktoś, kto wie, co robić, a nie tylko „pilnuje”.
- Zamknięte luki, okna i zejściówki – woda wlewająca się przez otwarte otwory zamienia przechył w zatonięcie.
- Silnik gotowy do pracy, żeby szybko ustawić się dziobem do wiatru albo odejść z kotwicowiska.
- Radar burzowy i prognoza – gwałtowne szkwały przed frontem burzowym często widać na radarze opadów kilkadziesiąt minut wcześniej.
Zarówno raport MAIB, jak i ustalenia włoskich biegłych nie są jeszcze ostateczne. Wobec nikogo nie zapadł wyrok – wszyscy objęci śledztwem są niewinni, dopóki sąd nie orzeknie inaczej.
Źródła: La Repubblica (13.11.2026) – relacja z raportu biegłych prokuratury w Termini Imerese; raport wstępny MAIB „Foundering of the yacht Bayesian with loss of 7 lives” (maj 2025); dane techniczne jachtu – Perini Navi, Yachting World, Superyacht Times.
Zdjęcia: Bayesian w Milazzo, 8.08.2024 – Sfischer, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0. Widok z Solunto – Dedda71, Wikimedia Commons, licencja CC BY 3.0. Rysunek: opracowanie własne.
